Cyflwyniad i lesddaliad
Landlordiaid a rhydd-ddeiliaid
Esboniwr
Mae’r rhydd-ddeiliad yn berchen yn llwyr ar y tir a’r adeilad, a’r landlord yw’r person rydych chi’n lesio’r eiddo ganddo. Gallant fod yr un person, ond dim ond pan mai’r rhydd-ddeiliad yw’r sawl sy’n rhoi’r les i chi yn uniongyrchol.
Mae’n bosibl i’r rhydd-ddeiliad neu’r landlord fod yn:
- unigolyn
- cwmni
- sefydliad (er enghraifft, cyngor lleol, cymdeithas dai neu ymddiriedolaeth elusennol)
Mae gan rai eiddo fwy nag un landlord
Yn y sefyllfa symlaf, eich landlord sy’n berchen ar y tir a’r adeilad ac yn rhoi’r les yn uniongyrchol i chi. Mae gennych un landlord: ef yw’r rhydd-ddeiliad, a gydag ef yr ydych yn delio.
Ond mae haenau ychwanegol mewn rhai eiddo. Mae “landlord canolradd” (sydd weithiau’n cael ei alw’n “brif lesydd”) yn rhywun sydd gan les gan y rhydd-ddeiliad ac sydd wedyn yn rhoi les i chi. Y rhydd-ddeiliad yn yr achos hwn yw’r uwchlandlord (sy’n aml yn cael ei alw’n “landlord cymwys”). Fel arfer, yr uwchlandlord yw’r un sydd ag awdurdod cyfreithiol i roi estyniad ar les neu i werthu’r rhydd-ddaliad.
Rolau cyffredin mewn lesddaliad
| Pwy | Beth maen nhw’n ei wneud | Fflatiau | Tai |
|---|---|---|---|
| Landlord (rhydd-ddeiliad) | Perchen ar y tir a’r adeilad. Fel arfer, mae’n rhoi’r les i lesddeiliad. Gall fod yn unigolyn neu’n gwmni. | Cyffredin | Cyffredin |
| Cwmni rheoli | Cyfrifol am reoli’r adeilad neu’r ystâd. Mae’n eiddo i’r rhydd-ddeiliad neu’r lesddeiliaid ac mae’n cael ei reoli ganddynt. Gallant gyflogi asiant rheoli. | Cyffredin | Weithiau (er enghraifft ar stadau tai newydd a datblygiadau tai ymddeol) |
| Asiant rheoli | Cael ei gyflogi i reoli’r adeilad neu’r ystâd o ddydd i ddydd ar ran y rhydd-ddeiliad, y cwmni rheoli neu’r lesddeiliaid. Fel arfer, ni chaiff ei enwi yn y les. | Cyffredin | Weithiau (os oes ardaloedd a rennir) |
“Partïon” yn y les
Partïon yn y les yw’r bobl neu’r sefydliadau a enwir yn y les sydd â chyfrifoldebau neu hawliau cyfreithiol mewn perthynas â’r eiddo. Yn y rhan fwyaf o achosion, mae hyn yn golygu:
- chi, y lesddeiliad
- y landlord (rhydd-ddeiliad) – gall hwn hefyd fod yn gwmni
- rhoddwr benthyciad morgais – os gwnaethoch brynu eich les gyda morgais
Nid yw asiant rheoli’r landlord wedi’i restru yn y les gan mai dim ond i’r landlord y mae’n gweithio, ac nid oes ganddo hawliau gwirioneddol mewn perthynas â’r eiddo.
Gall y partïon a restrir yn y les fod yn hen neu’n anghywir. Er enghraifft, os yw’r morgais wedi’i dalu, os yw’r rhydd-ddaliad wedi’i drosglwyddo i rywun arall, neu os yw’r landlord yn gwmni sydd wedi newid ei enw.
Mae gennych hawl gyfreithiol i wybod pwy yw eich landlord (rhydd-ddeiliad) a gallwch gael cadarnhad ffurfiol o’r wybodaeth hon am ddim.
Cael cadarnhad ynghylch pwy yw eich landlord (y rhydd-ddeiliad)
Fel lesddeiliad, mae gennych hawl gyfreithiol i gael cadarnhad ffurfiol ynghylch pwy yw eich landlord (y rhydd-ddeiliad). Gallwch ddefnyddio ein llythyr templed i’ch helpu i wneud hyn.
Cael cadarnhad ynghylch pwy yw eich landlord (y rhydd-ddeiliad)
- Last updated:
- 22 December 2025
- Next review:
- 22 December 2027